Średniowiecze w historii nauki europejskiej jest okresem datowanym od upadku cesarstwa zachodniorzymskiego (476 r.) do reformacji (1517 r.) i wywołanego nią podziału w chrześcijaństwie zachodnim, kończącego istnienie w nim centralnego ośrodka władzy religijnej. Wiązało się to z zakończeniem epoki, w której nauka (w tym medycyna) poddana była dominującym wpływom jednej instytucji religijnej, o autorytecie był akceptowanym przez większość mieszkańców zachodniej Europy.


Medycyna średniowieczna nie dokonała nowych odkryć i nie wypracowała nowych teorii, opierała się na dziedzictwie grecko-rzymskim, które wcześniej wchłonęło tradycję medyczną cywilizacji rozwijających się w basenie Morza Śródziemnego, Afryki Północnej, Azji Mniejszej i Środkowej, a głównie Egiptu i Mezopotamii. Można ją więc uznać za wiedzę synkretyczną, scalającą dorobek naukowy kilku kontynentów. Synkretyzmowi temu sprzyjała wspólnota języków, jakimi posługiwały się średniowieczne elity naukowe. Łacina i greka były językami międzynarodowymi, co umożliwiało nie tylko korzystanie z dorobku lekarzy starożytnych, lecz także porozumiewanie się w całej Europie. W VII w. n.e. dorobek nauki grecko-rzymskiej został przejęty przez Arabów, którzy podporządkowali swojej władzy duże obszary dawnego cesarstwa rzymskiego. Do XVI w. dorobek ten rozwijali, przyczyniając się do jego rozpowszechnienia w państwach islamskich w Azji i Afryce. Dzieła medyczne autorów islamskich, w których zawarte były interpretacje tekstów autorów greckich i rzymskich, były w Europie łacińskiej i w Bizancjum ponownie przyswajane, co przyczyniło się do wytworzenia spójnego standardu wiedzy medycznej w Europie, w północnej Afryce oraz zachodniej i środkowej Azji. W XVI w. medycyna chrześcijańskiej Europy wkroczyła na drogę modernizacji, uwalniając się stopniowo spod starożytnych wpływów i tworząc z czasem nowy, oryginalny standard interpretacyjny, podczas gdy medycyna islamska została jeszcze przez trzy wieki przy wzorcach średniowiecznych.
 

 

Ewolucja lecznictwa w średniowieczu

STAROŻYTNA SCHEDA

Medycyna średniowieczna opierała się na dziedzictwie grecko-rzymskim, które wcześniej wchłonęło tradycję medyczną cywilizacji rozwijających się w basenie Morza Śródziemnego, Afryki Północnej, Azji Mniejszej
i Środkowej, a głównie Egiptu i Mezopotamii.

ROZWÓJ I EDUKACJA

Rozwój wiedzy medycznej w Europie, tworzący podstawy dla zainicjowania w XVI w. procesu modernizacji, był możliwy dzięki jej instytucjonalizacji. Wędrowne kramy apteczne przekształcano w stałe apteki. Drugą instytucją, w której średniowieczna wiedza medyczna uległa standaryzacji, był uniwersytet.

ZMORY EPIDEMII

Medycyna średniowiecza, pomimo wielu istotnych dokonań, poniosła jednak klęskę na najważniejszym polu, jakim jest skuteczność terapii. Między V a XVI w. kontynent europejski dwukrotnie stanął w obliczu depopulacji, spowodowanej epidemiami chorób zakaźnych.